لاهور: عالمي برادري ايران ۽ آمريڪا وچ ۾ طئي ٿيل معاهدي کي ڀليڪار ڪندي پاڪستان جي ثالثي واري ڪردار کي ساراهيو آهي.

برطانيا جي وزيراعظم آمريڪا ۽ ايران وچ ۾ طئي ٿيل امن معاهدي کي ڀليڪار ڪندي ان کي خطي ۾ جنگ جي خاتمي ۽ استحڪام جي بحالي ڏانهن هڪ اهم قدم قرار ڏنو. هن معاهدي لاءِ ثالثي واري عمل ۾ ڪردار ادا ڪندڙ ملڪن، خاص طور پاڪستان، قطر ۽ ٻين ڌرين جي ڪوششن کي ساراهيو.

قطر جي وزيراعظم ۽ پرڏيهي وزير شيخ محمد بن عبدالرحمان آل ثاني پڻ آمريڪا ۽ ايران وچ ۾ مفاهمتي يادداشت جو خيرمقدم ڪيو.

هن سوشل ميڊيا پليٽفارم ايڪس تي جاري بيان ۾ چيو ته اسلامي جمهوريه پاڪستان ۾ پنهنجن ڀائرن جا دل جي گهراين سان شڪرگذار آهيون. قطر هن معاهدي جو خيرمقدم ڪري ٿو ۽ انهن سڀني علائقائي ۽ عالمي ڌرين جو ٿورائتو آهي جن هن معاهدي تائين پهچڻ لاءِ سازگار ماحول پيدا ڪرڻ ۾ ڪردار ادا ڪيو.

تيونس ۾ ايراني سفارتخاني آمريڪا ۽ ايران معاهدي ۾ پاڪستان جي ڪردار کي ساراهيندي چيو ته تاريخ ڪڏهن ڪڏهن دلچسپ موڙ وٺندي آهي. سفارتخاني موجب ايران سان معاهدي لاءِ آمريڪي صدر کي هڪ ٻئي اسلامي جمهوريه ملڪ پاڪستان سان رابطو ڪرڻو پيو، جنهن کي تاريخي ستم ظريفي قرار ڏئي سگهجي ٿو.

ترڪي جي صدر رجب طيب اردگان معاهدي جو خيرمقدم ڪندي اميد ظاهر ڪئي ته اها اڳڀرائي خطي ۾ پائيدار امن ۽ سلامتي جي قيام لاءِ راهه هموار ڪندي.

هن سڀني ڌرين تي زور ڏنو ته معاهدي تي صحيحن کان اڳ اهڙن بيانن، اشتعال انگيزين ۽ قدمن کان پاسو ڪيو وڃي جيڪي ڇڪتاڻ ۾ اضافي جو سبب بڻجي سگهن. هن امن عمل کي نقصان پهچائڻ وارين ممڪن ڪوششن خلاف به هوشيار رهڻ جي تلقين ڪئي.

جاپان جي وزيراعظم ساني تاڪائچي هن معاهدي کي وڏي اڳڀرائي قرار ڏيندي اميد ظاهر ڪئي ته مفاهمتي يادداشت تي مستقل ۽ اثرائتي نموني عملدرآمد ڪيو ويندو.

نيوزيلينڊ جي پرڏيهي وزير ونسٽن پيٽرز معاهدي تي جلد عملدرآمد جي اميد ظاهر ڪندي آبنائي هرمز جي بحالي کي اهم قرار ڏنو ۽ چيو ته سڀئي ڌريون هن مثبت اڳڀرائي کي برقرار رکن، جيتوڻيڪ صورتحال اڃا به نازڪ آهي.

فرانس جي صدر ايمانوئل ميڪرون واشنگٽن ۽ تهران وچ ۾ معاهدي جو خيرمقدم ڪندي چيو ته آبنائي هرمز کي فوري ۽ بنا ڪنهن شرط جي ٻيهر کولڻ گهرجي.

آسٽريليا جي وزيراعظم انتھوني البانيز معاهدي تي خوشي جو اظهار ڪندي اميد ظاهر ڪئي ته اهو پائيدار ۽ ڊگهي مدي واري امن جو سبب بڻجندو. هن چيو ته آبنائي هرمز مان جهازن جي آمدرفت جي مڪمل بحالي ۾ وقت لڳندو، پر ان جي بحالي توانائي جي قيمتن ۽ معيشتن تي دٻاءُ گهٽائڻ لاءِ انتهائي ضروري آهي.

برطانيا، فرانس، جرمني ۽ اٽلي گڏيل بيان ۾ چيو ته ايران کي جوهري هٿيار حاصل ڪرڻ جي اجازت نه هوندي. واضح ۽ قابلِ تصديق قدمن جي بنياد تي ايران تي لڳايل پابندين ۾ نرمي آندي ويندي، جڏهن ته آبنائي هرمز جو فوري ۽ بنا شرط کولجڻ ضروري آهي. يورپي ملڪن لبنان جي خودمختياري ۽ استحڪام جي مڪمل حمايت جو به اعادو ڪيو.

گڏيل قومن جي سيڪريٽري جنرل انتونيو گوتريس ٻنهي ملڪن کي معاهدي تي پهچڻ تي مبارڪباد ڏيندي چيو ته هي قدم تڪرار جي پرامن حل ڏانهن هڪ وڏو ۽ اهم اڳڀرائي وارو قدم آهي.

آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ سوشل ميڊيا تي جاري ڪيل پنهنجي پيغام ۾ ايران سان طئي ٿيل معاهدي کي هڪ عظيم معاهدو قرار ڏيندي چيو آهي ته اهو سڄي خطي ۾ امن ۽ سلامتي کي يقيني بڻائيندو.

پنهنجي بيان ۾ ٽرمپ چيو ته ماضي ۾ ڪيترن ئي آمريڪي صدرن ايران سان امن قائم ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، پر اهي ڪامياب نه ٿي سگهيا، جڏهن ته سندس چوڻ موجب موجوده اڳڀرائي پهريون ڀيرو حقيقي امن ڏانهن هڪ عملي قدم آهي.

هن وڌيڪ چيو ته معاهدي تحت آبنائي هرمز کي باضابطه طور کولڻ جو فيصلو ڪيو ويو آهي، جنهن سان سامونڊي آمدرفت ۽ عالمي واپار بحال ٿي سگهندو. ٽرمپ موجب جنگبندي واري معاهدي تي جمعي ڏينهن صحيحن کان پوءِ آبنائي هرمز کي به کوليو ويندو.

ايران ۽ آمريڪا وچ ۾ 14 نڪاتي مفاهمتي مسودي جا تفصيل

ايراني خبر ايجنسي موجب مسودي تحت آمريڪي سامونڊي ناڪابندي 30 ڏينهن اندر ختم ڪئي ويندي، جڏهن ته ايران جي تيل ۽ پيٽروڪيميڪل شين جي برآمدن تي لڳايل پابنديون به معطل ڪيون وينديون.

مسودي ۾ لبنان سميت سڀني محاذن تي فوري ۽ مستقل جنگبندي شامل آهي. ان کان علاوه آمريڪا ۽ ان جي اتحادي ملڪن کي ايران جي تعميرِ نو لاءِ گهٽ ۾ گهٽ 300 ارب ڊالر فراهم ڪرڻا پوندا.

رپورٽ موجب حتمي معاهدي ۾ ايران جو ميزائل پروگرام ۽ مزاحمتي گروپن جي حمايت شامل نه هوندي. ڳالهين دوران ايران جا 24 ارب ڊالر جا منجمد اثاثا جاري ڪيا ويندا، جڏهن ته آمريڪا ڳالهين کان اڳ ئي ايران جا 12 ارب ڊالر جا منجمد فنڊ آزاد ڪندو.

مسودي ۾ اهو به شامل آهي ته حتمي ايران-آمريڪا معاهدي جي توثيق گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جي قرارداد ذريعي ڪئي ويندي.

ايراني پرڏيهي وزير عباس عراقچي چيو آهي ته مفاهمتي يادداشت (ايم او يو) تي اڃا صحيحون نه ٿيون آهن، ان جا 14 نڪتا هوندا، جڏهن اهو حتمي طور تي طئي ٿي ويندو ته عوام کي ان جي هڪ هڪ تفصيل کان آگاهه ڪيو ويندو.

ايراني پرڏيهي وزير عباس عراقچي ايراني ميڊيا سان ڳالهائيندي چيو ته مفاهمتي يادداشت تي اڃا صحيحون نه ٿيون آهن ۽ ان ۾ تبديلي به ممڪن آهي، جڏهن ته جوهري معاملن تي بعد وارن مرحلن ۾ ڳالهه ٻولهه ڪئي ويندي.

هن چيو ته ايران جي ايٽمي معاملي کي في الحال ملتوي ڪيو ويو آهي، آمريڪا جا ايٽمي مطالبا هن مرحلي تي اسان لاءِ قبول ڪرڻ جوڳا ناهن. اسان لبنان ۾ حزب الله کي ڪڏهن به اڪيلو نه ڇڏينداسين. اسان جي معاهدي ۾ لبنان سميت هر محاذ تي جنگ جو خاتمو شامل هوندو.

عباس عراقچي جو چوڻ هو ته ايران آمريڪا خلاف جنگ جو فاتح آهي ۽ جنگ کانپوءِ ايران وڌيڪ مضبوط ٿي سامهون آيو آهي.

ايراني پرڏيهي وزير وڌيڪ چيو ته جنگ جي خاتمي جو اعلان سڀني محاذن تي، لبنان سميت، عبوري معاهدي تحت ڪيو ويندو. آمريڪي ناڪابندي جو خاتمو ۽ آبنائي هرمز کي کولڻ به عبوري معاهدي جو حصو آهي.

هن چيو ته اسرائيل جهڙا دشمن ايران-آمريڪا معاهدي جا مخالف آهن، آمريڪا کي ڌمڪيون بند ڪرڻ گهرجن، ايران ڪنهن به دٻاءَ هيٺ نه ايندو.

عباس عراقچي موجب لبنان ۾ جنگ جي خاتمي جو مطلب اسرائيل جو قبضي هيٺ آيل علائقن مان نڪرڻ آهي. عبوري معاهدو پهريون قدم آهي، جيڪڏهن ان تي عمل نه ٿيو ته جوهري ڳالهيون نه ٿينديون.

هن وڌيڪ چيو ته آبنائي هرمز جي انتظاميا جنگ کان اڳ واري دور ڏانهن واپس نه ويندي. ايران آبنائي هرمز مان جهازن جي محفوظ گذر کي يقيني بڻائيندو. ايران لاءِ يورينيم جي ذخيرن بابت واحد حل ان مواد کي گهٽ سطح تي آڻڻ آهي. اسان جي تلوار هميشه آبنائي هرمز تي لٽڪندي رهندي، جڏهن ته آبنائي هرمز تي ايران ۽ عمان جي خودمختياري برقرار آهي.

ايراني پرڏيهي وزارت جي ترجمان اسماعيل بقائي آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ جي معاهدي بابت دعويٰ تي ردعمل ڏيندي چيو آهي ته هينئر تائين آمريڪا سان ڪنهن به معاهدي کي حتمي شڪل نه ڏني وئي آهي.

ترجمان اسماعيل بقائي پنهنجي بيان ۾ چيو ته معاهدي تي صحيحون ٿيڻ جي تاريخ ۽ هنڌ بابت خبرون رڳو قياس آرائيون آهن. ڳالهين جي متن جو وڏو حصو تيار آهي، پر آمريڪا بار بار پنهنجي موقف ۾ تبديلي آڻيندو رهيو آهي.

ايراني پرڏيهي وزارت جي ترجمان موجب قطر ۽ پاڪستان ثالثي جي عمل ۾ سرگرم ڪردار ادا ڪري رهيا آهن، جڏهن ته آمريڪي قدم سفارتي عمل تي اثرانداز ٿي رهيا آهن. هن چيو ته ايران ڳالهين دوران پنهنجي ڳاڙهين ليڪن (ريڊ لائنز) تي ڪنهن به قسم جو سمجهوتو نه ڪندو.

ان کان اڳ آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ دعويٰ ڪئي هئي ته ايران سان معاهدي جي دستاويزن کي آخري مرحلي ۾ آندو ويو آهي ۽ ايران سان معاهدي تي جلد صحيحون ٿيڻ جو امڪان آهي.

ٽرمپ چيو هو ته سندس خيال ۾ ايراني سپريم ليڊر معاهدي تي راضي آهن، ۽ کيس يقين آهي ته ايراني سپريم ليڊر آمريڪا-ايران معاهدي جي منظوري ڏئي چڪا آهن. هن وڌيڪ چيو ته ايران جوهري هٿيار ٺاهڻ ۾ ڪامياب نه ٿي سگهندو.

آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ چيو آهي ته ايران سان معاهدي جا دستاويز آخري مرحلي ۾ آهن ۽ معاهدي تي جلد صحيحون ٿيڻ جي اميد آهي.

صدر ٽرمپ صحافين سان ڳالهائيندي چيو ته ايران سان معاهدي تي صحيحون هفتي جي آخر تائين ٿي سگهن ٿيون، جڏهن ته صحيحون ڪرڻ جي تقريب يورپ ۾ منعقد ٿيڻ جو امڪان آهي.

آمريڪي صدر وڌيڪ چيو ته آمريڪا-ايران معاهدي تي صحيحون ڪرڻ واري تقريب ۾ جي ڊي وينس به شرڪت ڪندو. هن دعويٰ ڪئي ته معاهدي تي صحيحون ٿيندي ئي آبنائي هرمز کوليو ويندو، جنهن تي سڀ خوش آهن ۽ سڄو وچ اوڀر به ان تي خوش آهي.

ٽرمپ چيو ته سندس خيال ۾ ايراني سپريم ليڊر معاهدي تي راضي آهي ۽ کيس يقين آهي ته ايراني سپريم ليڊر آمريڪا-ايران معاهدي جي منظوري ڏئي چڪا آهن. هن چيو ته ايران جوهري هٿيار ٺاهي نه سگهندو.

ان کان علاوه ٽرمپ جو چوڻ هو ته امن معاهدي ۾ پاڪستان تمام بهترين ڪردار ادا ڪري رهيو آهي، جڏهن ته پاڪستان جو وزيراعظم ۽ فيلڊ مارشل عظيم شخصيتون آهن.

صدر ٽرمپ وڌيڪ چيو ته ايران جي معاملي تي اسرائيل سان پڻ ڳالهيون ڪيون ويون آهن.