غزه ۾ جنگ سبب زخمين لاءِ طبي بحران وڌيڪ سنگين ٿيندو پيو وڃي، جتي صاف پاڻي، صفائي جي سهولتن ۽ دوائن جي کوٽ سان گڏ اينٽي بائيوٽڪس خلاف مزاحمت ڪندڙ جراثيمن جا انفيڪشن بہ ڊاڪٽرن لاءِ وڏو چئلينج بڻجي ويا آهن.
بي بي سي جي رپورٽ موجب ناصر اسپتال ۾ 6 ورھين جي ٻارڙي رَسيل ٻن مهينن کان علاج هيٺ آهي. سندس ساڄي ٽنگ ۾ شديد فريڪچر، هٿن ۽ ٽنگن تي گهرا زخم ۽ دماغ ۾ ڌاتو جو ٽڪرو موجود آهي، جڏھن تہ زخمن ۾ اهڙا بيڪٽيريا مليا آهن، جيڪي ڪيترين ئي اينٽي بائيوٽڪس جو اثر قبول نٿا ڪن.
رَسيل کي چمڙي جي پيوندڪاري جي ضرورت آهي، پر ڊاڪٽرن موجب ان کان اڳ زخمن جو ڀرڻ ضروري آهي. اينٽي بائيوٽڪس اثرائتي نہ ٿيڻ سبب ڊاڪٽرن کي سندس زخم بار بار کولڻ ۽ صاف ڪرڻا پيا، ۽ اهو عمل 20 کان وڌيڪ ڀيرا ڪيو ويو آهي.
رپورٽ موجب رَسيل 30 جولاءِ تي خان يونس ڀرسان المواصي ڪيمپ ۾ پنهنجي خاندان سان گڏ خيمي ۾ ستل هئي، جتي سندس خاندان موجب اسرائيلي هيلي ڪاپٽر جي حملي ۾ خيمو نشانو بڻيو. واقعي ۾ سندس 9 ورھين جي ڀيڻ ۽ 20 ورھين جو سئوٽ مارجي ويا، جڏھن تہ رَسيل جي ماءُ ۽ ڀاءُ زخمي ٿيا. اسرائيلي فوج جو چوڻ آهي تہ ان وٽ ان وقت ۽ هنڌ ڪنهن فضائي حملي جو رڪارڊ موجود ناهي.
غزه جي اسپتالن ۾ اينٽي بائيوٽڪس خلاف مزاحمت ڪندڙ انفيڪشن
ڊاڪٽرز ود آئوٽ بارڊرز جي ڊاڪٽر عوني الجعفراوي موجب غزه جي اسپتالن ۾ اينٽي بائيوٽڪس خلاف مزاحمت ڪندڙ انفيڪشن جا ڪيس وڏي انگ ۾ سامهون اچي رھيا آهن. ڪجهه مريضن کي ٻين کان الڳ رکڻو پوي ٿو، ڇاڪاڻ تہ انهن جي جسم ۾ موجود مزاحمتي بيڪٽيريا اسپتالن ۾ وڌيڪ پکڙجي سگهن ٿا.
رپورٽ ۾ ڄاڻايل هڪ ابتدائي تحقيق موجب 2015ع کان 2025ع تائين غزه جي 11 اسپتالن مان حاصل ڪيل لڳ ڀڳ 80 هزار بيڪٽيريل نمونن جو جائزو ورتو ويو، جنهن مان اهم اينٽي بائيوٽڪس خلاف بيڪٽيريا ۾ وڏي پيماني تي مزاحمت جا آثار سامهون آيا. تحقيق اڃا اهم جائزي مان نہ گذري آهي، تنهنڪري ان جا نتيجا ابتدائي قرار ڏنا ويا آهن.
ماهرن موجب جنگ دوران پاڻي جي فراهمي، نيڪال ۽ صفائي جو نظام متاثر ٿيڻ سان انفيڪشن ۽ مزاحمتي بيڪٽيريا جي پکڙجڻ لاءِ حالتون وڌيڪ سازگار ٿي وڃن ٿيون. اهڙا انفيڪشن سنگين بيماري، سيپسس ۽ موت جو سبب بڻجي سگهن ٿا، جڏھن تہ هڏن تائين انفيڪشن پهچڻ جي صورت ۾ عضوا ڪٽڻ جا واقعا پڻ وڌي سگهن ٿا.
صاف پاڻي جي کوٽ ۽ تباهه ٿيل صفائي وارو نظام
رپورٽ موجب غزه ۾ انفيڪشن جي پکڙجڻ جو هڪ اهم سبب صاف پاڻي ۽ مناسب نيڪاسي جي سهولتن تائين محدود رسائي آهي. گڏيل قومن موجب غزه جي پاڻي ۽ صفائي سان لاڳاپيل لڳ ڀڳ 90 سيڪڙو بنيادي ڍانچي کي نقصان پهتو يا اهو تباهه ٿي چڪو آهي.
گڏيل قومن جي جولاءِ ۾ جاري ڪيل رپورٽ موجب غزه ۾ 80 سيڪڙو کان وڌيڪ خاندان پاڻي جي شديد کوٽ کي منهن ڏئي رھيا آهن، جڏھن تہ لڳ ڀڳ 70 سيڪڙو خاندانن کي پيئڻ ۽ کاڌو تيار ڪرڻ لاءِ في ماڻهو روزانو گهٽ ۾ گهٽ 6 ليٽر پاڻي بہ دستياب ناهي.
پاڻي جي کوٽ سبب بي گهر فلسطيني خاندانن کي ورڇ وارن مرڪزن تان پاڻي حاصل ڪرڻ لاءِ ڊگهيون قطارون لڳائڻيون پون ٿيون. ڪيترن ئي ماڻهن لاءِ پاڻي حاصل ڪرڻ روزاني زندگيءَ جو هڪ وڏو مسئلو بڻجي چڪو آهي.
خيمي بستن ۾ ڪوئا ۽ نيولا بہ خطرو بڻجي ويا
جنگ سبب وڏي پيماني تي بي گهر ٿيل ماڻهن جي خيمي بستن ڀرسان ڪچرو، انساني فضلو ۽ گندو پاڻي گڏ ٿيڻ سان ڪوئن ۽ ٻين موذي جانورن جي تعداد ۾ بہ اضافو ٿيو آهي.
هڪ سروي موجب غزه جي بي گهر خاندانن جي استعمال هيٺ 81 سيڪڙو هنڌن تي ڪوئا يا ٻيا موذي جانور مسلسل ڏٺا ويا، جنهن سان لڳ ڀڳ 14 لک 50 هزار ماڻهو متاثر ٿي رھيا آهن.
رپورٽ موجب ڪجهه ماڻهن کي ننڊ دوران ڪوئن ۽ جيتن جي چڪ سبب شديد زخمي ٿيڻ جا واقعا بہ سامهون آيا آهن. باسل الدحنون نالي هڪ شخص کي رات جو سمهڻ دوران نيولن جي حملي کانپوءِ ٽنگ ۾ شديد زخم رسيو، جنهن بعد سندس ٽنگ گوڏي کان هيٺان ڪٽڻي پئي.
جنگ جا جسماني زخم، ڊگهي عرصي تائين رھندڙ اثر
غزه ۾ طبي سهولتن ۽ دوائن جي کوٽ سبب زخمين جو علاج وڌيڪ پيچيده ٿي ويو آهي. ڊاڪٽرن جو چوڻ آهي تہ جنگ ختم ٿيڻ باوجود زخمين ۾ انفيڪشن، عضون جي ڪٽجڻ ۽ ٻين طبي پيچيدگين جا اثر ايندڙ سالن تائين جاري رھي سگهن ٿا.
رَسيل جي حالت پڻ اڃا تائين ڳڻتي جوڳي آهي. هوءَ هلڻ کان محروم ٿي چڪي آهي ۽ کيس دورا پڻ پئجي رھيا آهن، جڏھن تہ ڊاڪٽرن موجب هن وقت سندس دماغ ۾ موجود ڌاتو جا ٽڪرا محفوظ طريقي سان ڪڍڻ ممڪن ناهي.
گڏيل قومن جي ماهرن موجب غزه ۾ لڳ ڀڳ سمورن ٻارن کي فوري ذهني صحت ۽ نفسياتي مدد جي ضرورت آهي، ڇاڪاڻ تہ ڪيترائي ٻار جسماني زخمن سان گڏ پنهنجن پيارن جي وڇوڙي ۽ جنگ جي صدمي کي بہ منهن ڏئي رھيا آهن.
رَسيل کي آخرڪار مصر منتقل ڪيو ويو
رپورٽ موجب ڪيترن ئي هفتن جي انتظار کانپوءِ سيپٽمبر جي آخر ۾ رَسيل ۽ سندس والد کي مصر منتقل ٿيڻ جي اجازت ملي، جتي عالمي صحت واري اداري جي مدد سان کيس علاج لاءِ منتقل ڪيو ويو.
رَسيل کي قاهره کان ٻاهر هڪ اسپتال ۾ داخل ڪيو ويو آهي ۽ وڌيڪ بهتر طبي سهولتن لاءِ قاهره جي هڪ وڏي اسپتال منتقل ٿيڻ جي انتظار ۾ آهي.
ناصر اسپتال ۾ رھڻ دوران رَسيل جي هڪ ڪزن کيس گُڏي تحفي ۾ ڏني، جنهن جو نالو هن پنهنجي فوت ٿيل ڀيڻ جي ياد ۾ ”رتيل“ رکيو.
