برسلز (انٽرنيشنل ڊيسڪ) ريڊيو فري يورپ طالبان حڪومت پاران واخان راهداري کي چين سان واپاري رابطن لاءِ اهم منصوبو قرار ڏيڻ واري دعويٰ تي سوال اٿاريندي ان منصوبي کي عملي طور ناقابلِ عمل قرار ڏنو آهي. رپورٽ موجب واخان روڊ جي افتتاح باوجود ويجهي مستقبل ۾ چين ۽ افغانستان وچ ۾ سرحدي رستو باقاعده کلڻ جا امڪان انتهائي گهٽ آهن.
رپورٽ ۾ ٻڌايو ويو آهي ته طالبان حڪومت 4 آڪٽوبر تي واخان روڊ جو افتتاح ڪيو هو، جنهن جو مقصد افغانستان کي چين سان زميني واپاري رابطن سان ڳنڍڻ آهي. تنهن هوندي به چيني ماهرن جو خيال آهي ته سرحد جلد کولڻ جا امڪان تمام گهٽ آهن.
ريڊيو فري يورپ جي رپورٽ موجب واخان منصوبو حقيقي ۽ وسيع واپاري رابطي بدران هن وقت وڌيڪ علامتي ۽ نمائشي منصوبي جي حيثيت رکي ٿو، ڇاڪاڻ ته علائقي جون جاگرافيائي، موسمي ۽ معاشي حالتون ان کي وڏي پيماني تي واپاري راهداري بڻائڻ ۾ وڏيون رڪاوٽون آهن.
رپورٽ ۾ چيو ويو آهي ته واخان راهداري ۾ موجود تقريبن 4 هزار 800 ميٽر بلند درو سال دوران صرف لڳ ڀڳ ٽن مهينن تائين گاڏين جي آمدرفت لاءِ قابلِ استعمال رهي ٿو، جڏهن ته باقي عرصي دوران سخت موسمي حالتون رستي جي استعمال ۾ رڪاوٽ بڻجن ٿيون.
رپورٽ موجب افغانستان جي موجوده معاشي صورتحال به هن منصوبي جي تجارتي اهميت کي محدود ڪري ٿي. افغان معيشت جي محدود گنجائش سبب چين لاءِ هن رستي ذريعي وڏي پيماني تي واپار جا امڪان تمام گهٽ نظر اچن ٿا.
ريڊيو فري يورپ وڌيڪ نشاندهي ڪئي آهي ته افغانستان مان پيدا ٿيندڙ سيڪيورٽي ۽ دهشتگردي جا خطرا به چين لاءِ اهم خدشا آهن. رپورٽ ۾ چيو ويو آهي ته سرحد کولڻ سان حاصل ٿيندڙ ممڪن معاشي فائدن جي ڀيٽ ۾ سيڪيورٽي خطرن کي وڌيڪ اهميت حاصل آهي.
رپورٽ ۾ مجموعي طور تي واخان منصوبي جي عملي افاديت تي سوال اٿاريندي چيو ويو آهي ته صرف روڊ تعمير ڪرڻ يا ان جو افتتاح ڪرڻ سان افغانستان ۽ چين وچ ۾ حقيقي ۽ مستقل واپاري رابطو قائم نٿو ٿي سگهي، ان لاءِ محفوظ سرحد، بهتر انفرااسٽرڪچر، سازگار موسمي حالتون ۽ مضبوط معاشي بنياد ضروري آهن.
