ماسڪو / واشنگٽن :
سامونڊي لنگھ هرموز تي ممڪن ناڪابندي يا فوجي قدمن بابت آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ جي بيانن کانپوءِ عالمي سطح تي ڇڪتاڻ وڌي وئي آهي. هن صورتحال تي روس سخت ردعمل ظاهر ڪندي چيو آهي ته اهڙا قدم خطي کي نئين جنگي بحران ڏانهن ڌڪي سگهن ٿا.
روس جي سرڪاري صدراتي اداري (ڪريملن) جي ترجمانن موجب، هرموز جهڙي اهم عالمي تيل واري رستي تي ڪنهن به قسم جي بندش يا فوجي دٻاءُ “بين الاقوامي قانون ۽ عالمي معيشت لاءِ خطرو” بڻجي سگهي ٿو.
روس جو موقف: خطي ۾ نئين جنگ کان خبردار
ڪريملن جي ترجمان غير رسمي پر سخت لهجي ۾ چيو آهي ته:
هرموز جهڙي حساس سامونڊي گذرگاهه کي بند ڪرڻ يا خطري هيٺ آڻڻ عالمي توانائي مارڪيٽن کي متاثر ڪندو
اهڙا قدم تيل جي قيمتن ۾ تيز واڌ ۽ عالمي معاشي بحران جو سبب بڻجي سگهن ٿا
خطي ۾ اڳ ئي موجود تڪرار کي وڌيڪ وڌائڻ “غلط حڪمت عملي” هوندي
روس جو چوڻ آهي ته مسئلن جو حل فوجي دٻاءُ بدران سفارتڪاري ۽ ڳالهين ذريعي ڪڍڻ گهرجي.
پسمنظر: ٽرمپ جا بيان ۽ خطي ۾ وڌندڙ ڇڪتاڻ
آمريڪي صدر ٽرمپ پاران تازن بيانن ۾ هرموز بابت سخت موقف اختيار ڪرڻ کانپوءِ عالمي ميڊيا ۾ بحث شروع ٿي ويو آهي. هرموز دنيا جي اهم ترين تيل واري گذرگاهن مان هڪ آهي، جتان عالمي تيل جو وڏو حصو گذري ٿو.
ماهرن موجب جيڪڏهن هتي ڪنهن به قسم جي ناڪابندي يا فوجي ٽڪراءُ ٿئي ٿو ته:
عالمي تيل جي فراهمي متاثر ٿي سگهي ٿي
تيل جون قيمتون تيزي سان وڌي سگهن ٿيون
وچ اوڀر ۾ نئين جنگي صورتحال پيدا ٿي سگهي ٿي
عالمي ردعمل: وڌندڙ خدشا
روس کان علاوه ٻين عالمي قوتن به صورتحال تي ڳڻتي ظاهر ڪئي آهي. سفارتي ذريعن موجب ڪيترائي ملڪ چاهين ٿا ته:
ايران ۽ آمريڪا وچ ۾ سڌي ڇڪتاڻ کان پاسو ڪيو وڃي
هرموز جهڙي اهم واٽ کي ڪنهن به فوجي تڪرار کان محفوظ رکيو وڃي
ڳالهين ذريعي بحران حل ڪيو وڃي
بين الاقوامي تجزئي نگارن جو چوڻ آهي ته هرموز بابت ڪنهن به قسم جي سخت بيان بازي خطي ۾ اڳ ئي موجود غير يقيني صورتحال کي وڌيڪ خراب ڪري سگهي ٿي.
انهن مطابق روس جو ردعمل ان ڳالهه جو اشارو آهي ته:
عالمي طاقتون هن مسئلي کي صرف علائقائي نه پر عالمي سلامتي جو مسئلو سمجهن ٿيون
توانائي سياست هاڻي عالمي جيوپوليٽڪس جو مرڪزي نقطو بڻجي چڪي آهي
ٽرمپ جي بيانن کانپوءِ روس جو سخت ردعمل واضح ڪري ٿو ته هرموز جو مسئلو هاڻي صرف علائقائي نه رهيو آهي، پر هڪ عالمي سياسي ۽ معاشي بحران جي صورت اختيار ڪري سگهي ٿو.
جيڪڏهن سفارتي حل نه ڪڍيو ويو ته ايندڙ ڏينهن ۾ صورتحال وڌيڪ حساس ٿي سگهي ٿي.
