ماسڪو(انٽرنيشنل ڊيسڪ): ايران خلاف آمريڪي دٻاءُ ۽ پابندين جي وچ ۾ روس واشنگٽن جي ان مطالبي کي رد ڪري ڇڏيو آهي، جنهن ۾ ٻين ملڪن کي ايران جي حمايت ختم ڪرڻ ۽ تهران کان ”فاصلو“ اختيار ڪرڻ جو چيو ويو هو. ماسڪو واضح ڪري ڇڏيو آهي ته ايران سان سندس لاڳاپا ڪنهن ٽئين ملڪ جي دٻاءَ تي ختم يا محدود نه ڪيا ويندا، جڏهن ته روسي قيادت آمريڪا کي اشارو ڏنو آهي ته هو ٻين ملڪن جي پرڏيهي لاڳاپن تي اجاره داري قائم نٿو ڪري سگهي.
برطانوي نشرياتي اداري موجب آمريڪي ناڻي واري وزير اسڪاٽ بيسنٽ ٻين ملڪن کي اپيل ڪئي هئي ته اهي ايران جي حڪومت جي مدد کان پاسو ڪن ۽ تهران کان فاصلو اختيار ڪن. آمريڪي انتظاميا جو موقف آهي ته ايران تي وڌ کان وڌ دٻاءُ وڌائڻ سان جاري تڪرار کي جلد ختم ڪرڻ ۾ مدد ملي سگهي ٿي.
آمريڪا جو ايران بابت ٻين ملڪن لاءِ مطالبو
آمريڪي ناڻي واري وزير اسڪاٽ بيسنٽ چيو هو ته واشنگٽن ايران تي غيرمعمولي پابنديون لاڳو ڪري رهيو آهي ۽ موجوده تڪرار کي ختم ڪرڻ جو تيز ترين رستو اهو آهي ته ڪو به ملڪ ايراني حڪومت جي مدد نه ڪري.
هن خاص طور چين ۽ روس سميت انهن ملڪن ڏانهن اشارو ڪيو، جيڪي ايران سان مختلف شعبن ۾ لاڳاپا برقرار رکندا اچن ٿا.
آمريڪي انتظاميا جو مقصد ايران کي اقتصادي ۽ سفارتي طور وڌيڪ اڪيلو ڪرڻ ۽ تهران تي دٻاءُ وڌائڻ نظر اچي ٿو، پر واشنگٽن جي ان موقف کي روس طرفان فوري طور رد ڪيو ويو آهي.
روس جو صاف جواب: دوستن ۽ ڀائيوارن سان لاڳاپا جاري رهندا
روسي نيوز ايجنسي انٽر فيڪس موجب ڪريملن جي ترجمان دمتري پيسڪوف آمريڪي مطالبي تي ردعمل ڏيندي چيو ته روس وٽ پنهنجا شراڪتدار ۽ دوست موجود آهن ۽ ماسڪو انهن سان دوستاڻا ۽ ڀائيواري وارا لاڳاپا برقرار رکندو.
پيسڪوف موجب روس نه رڳو انهن لاڳاپن کي جاري رکڻ چاهي ٿو، پر مستقبل ۾ انهن کي وڌيڪ مضبوط پڻ ڪندو.
روسي موقف مان واضح ٿئي ٿو ته ماسڪو ايران سان لاڳاپن کي آمريڪي دٻاءَ سبب محدود ڪرڻ لاءِ تيار ناهي.
”آمريڪا ٻين ملڪن جي لاڳاپن تي اجاره داري نٿو ڪري سگهي“
رپورٽن موجب روسي ڌر جو خيال آهي ته آمريڪا اهڙي پوزيشن ۾ ناهي جو دنيا جي ٻين ملڪن کي اهو حڪم ڏئي ته اهي ڪنهن ملڪ سان ڪهڙا سفارتي، سياسي يا اقتصادي لاڳاپا رکن.
ماسڪو جو موقف آهي ته هر ملڪ کي پنهنجي پرڏيهي پاليسي ۽ قومي مفادن موجب ٻين رياستن سان لاڳاپا طئي ڪرڻ جو حق حاصل آهي.
اهڙيءَ ريت روس جو تازو ردعمل واشنگٽن ۽ ماسڪو وچ ۾ اڳ ئي موجود اختلافن کي وڌيڪ نمايان ڪري ٿو، خاص طور تي ايران جي معاملي تي ٻنهي ملڪن جا موقف هڪ ٻئي کان واضح طور مختلف نظر اچن ٿا.
ايران لاءِ روس جي حمايت ڇو اهم آهي؟
ايران سان روس جا لاڳاپا گذريل ڪجهه سالن دوران وڌيڪ ويجها ٿيا آهن. ٻنهي ملڪن وچ ۾ سياسي، اقتصادي ۽ دفاعي شعبن ۾ سهڪار پڻ وڌيو آهي.
موجوده صورتحال ۾ روس جو ايران کان فاصلو اختيار ڪرڻ کان انڪار تهران لاءِ سفارتي طور اهم پيغام سمجهيو پيو وڃي، خاص طور تي اهڙي وقت جڏهن آمريڪا ايران تي اقتصادي ۽ سياسي دٻاءُ وڌائڻ جي ڪوشش ڪري رهيو آهي.
ٻئي طرف چين پڻ ايران سان اهم اقتصادي لاڳاپا رکي ٿو، جنهن سبب واشنگٽن لاءِ ايران کي مڪمل طور عالمي سطح تي اڪيلو ڪرڻ هڪ پيچيده چئلينج بڻيل آهي.
آمريڪا، روس ۽ ايران وچ ۾ ڇڪتاڻ جو نئون رخ
ايران خلاف آمريڪي پاليسي ۾ سختي ۽ روس طرفان واشنگٽن جي مطالبي کي رد ڪرڻ سان خطي جي صورتحال وڌيڪ پيچيده ٿي سگهي ٿي.
هڪ طرف آمريڪا ايران تي پابندين ۽ ٻين قدمن ذريعي دٻاءُ وڌائڻ چاهي ٿو، ته ٻئي طرف روس ايران سان پنهنجا لاڳاپا برقرار رکڻ تي زور ڏئي رهيو آهي.
اهڙي صورتحال ۾ سوال اهو به پيدا ٿئي ٿو ته ڇا آمريڪا ايران کي سفارتي ۽ اقتصادي طور اڪيلو ڪرڻ ۾ ڪامياب ٿيندو، يا روس ۽ چين جهڙين وڏين طاقتن سان تهران جا لاڳاپا واشنگٽن جي حڪمتِ عملي لاءِ وڏي رڪاوٽ بڻجندا؟
روس جي تازي موقف مان گهٽ ۾ گهٽ ايترو واضح آهي ته ماسڪو ايران سان لاڳاپا ختم ڪرڻ يا محدود ڪرڻ لاءِ آمريڪي دٻاءُ قبول ڪرڻ تي تيار ناهي.
