واشنگٽن (انٽرنيشنل مانيٽرنگ ڊيسڪ) آمريڪي نائب صدر جي ڊي وينس چيو آهي ته صدر ڊونلڊ ٽرمپ ايران سان جنگ جي خاتمي بابت تيار ڪيل ابتدائي معاهدي جو متن جمعي کان اڳ ئي عوام آڏو آڻي سگهي ٿو. هن چيو ته آمريڪي انتظاميا چاهي ٿي ته دنيا معاهدي جي اهم شقن کان آگاهه ٿئي، تنهن ڪري معاهدي جو مسودو جلد جاري ٿيڻ جو امڪان موجود آهي.
معاهدي بابت ڇا چيو ويو؟
جي ڊي وينس موجب آمريڪا ۽ ايران جي قيادت ابتدائي معاهدي تي ڊجيٽل طور رضامندي ظاهر ڪري چڪي آهي، جڏهن ته باضابطه صحيحن جي تقريب سوئٽزرلينڊ ۾ جمعي تي ٿيڻ جي اميد آهي. صدر ٽرمپ اڳ ئي دعويٰ ڪري چڪو آهي ته معاهدو عملي طور تي مڪمل ٿي چڪو آهي ۽ هاڻي صرف رسمي مرحلا باقي آهن.
معاهدي جا اهم نقطا
رپورٽن موجب ابتدائي مفاهمتي يادداشت (MoU) ۾ هي اهم نقطا شامل آهن هرمز جي سامونڊي لنگهه کي عالمي واپار لاءِ ٻيهر کولڻ. آمريڪا ۽ ايران وچ ۾ جنگي ڪارروائين جو خاتمو. 60 ڏينهن جي جنگبندي دوران وڌيڪ ڳالهين جو سلسلو جاري رکڻ. ايران جي جوهري پروگرام ۽ يورينيم جي ذخيري بابت مستقبل ۾ تفصيلي مذاڪرات. پابندين ۾ ممڪن نرمي بابت ڳالهين جو فريم ورڪ.
جيتوڻيڪ ٻنهي ملڪن معاهدي بابت مثبت بيان ڏنا آهن، پر معاهدي جون مڪمل تفصيل اڃا ظاهر نه ڪيوويو آهي. تجزئي نگارن جو چوڻ آهي ته سڀ کان ڏکيو مسئلو ايران جي جوهري پروگرام، يورينيم جي افزودگي ۽ پابندين جي مستقبل سان لاڳاپيل آهي، جيڪي اڃا مڪمل طور حل نه ٿيا آهن.
عالمي مارڪيٽن جو ردعمل
معاهدي جي خبرن کان پوءِ عالمي منڊين ۾ مثبت ردعمل ڏٺو ويو آهي. تيل جي قيمتن ۾ لاٿ آئي آهي ۽ سيڙپڪارن ۾ اميد پيدا ٿي آهي ته وچ اوڀر ۾ ڇڪتاڻ گهٽجڻ سان عالمي معيشت تي دٻاءُ گهٽ ٿيندو.
جي ڊي وينس جي بيان کان پوءِ امڪان وڌي ويا آهن ته ايندڙ ڪجهه ڏينهن اندر آمريڪا ۽ ايران وچ ۾ ٿيل ابتدائي معاهدي جو مڪمل يا جزوي متن جاري ڪيو ويندو. بهرحال، ماهرن جو خيال آهي ته حتمي ڪاميابي جو دارومدار ان ڳالهه تي هوندو ته ڇا ٻنهي ڌرين وچ ۾ جوهري پروگرام ۽ پابندين جهڙن حساس معاملن تي به مستقل اتفاق راءِ پيدا ٿئي ٿي يا نه.
