واشنگٽن (خاص رپورٽ):
آمريڪي گادي واري شهر واشنگٽن ۾ اڱاري جو ڏينهن سفارتي لحاظ کان انتهائي اهم رهيو، جتي آمريڪا ۽ ايران وچ ۾ امڪاني ڳالهين بابت تياريون ٿي رهيون هيون، پر آخرڪار اهي ڪوششون تعطل جو شڪار ٿي ويون.
ذريعن موجب آمريڪي نائب صدر جي ڊي ونس کي اسلام آباد روانو ٿيڻ لاءِ ايئر فورس ون جهاز تيار بيٺو هو، جتي ايران ۽ آمريڪا وچ ۾ ڳالهين جو نئون دور ٿيڻ وارو هو. بهرحال، ڪيترن ئي ڪلاڪن جي انتظار باوجود جهاز روانو نه ٿي سگهيو ۽ ڳالهين جو عمل ملتوي ٿي ويو.
ان دوران آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ اعلان ڪيو ته هو ايران سان جاري جنگبندي ۾ واڌ ڪري رهيا آهن، جيڪا ختم ٿيڻ واري هئي. ٽرمپ موجب هن فيصلي جو مقصد ايران کي وڌيڪ وقت ڏيڻ آهي ته جيئن هو جنگ جي مڪمل خاتمي لاءِ “متفقه تجويزون” پيش ڪري سگهي.
صدر ٽرمپ اهو به واضح ڪيو ته هن اهو فيصلو پاڪستان جي فيلڊ مارشل عاصم منير ۽ وزيراعظم شهباز شريف جي درخواست تي ڪيو آهي. سندس چوڻ هو ته “اسان کي چيو ويو آهي ته ايران تي حملو نه ڪيو وڃي، جيستائين انهن جا اڳواڻ ۽ نمائندا گڏيل تجويز پيش نه ڪن.”
ٻئي طرف وزيراعظم شهباز شريف ٽرمپ جي فيصلي کي ساراهيندي چيو ته پاڪستان خطي ۾ امن لاءِ سفارتي ڪوششون جاري رکندو. هن اميد ظاهر ڪئي ته ايندڙ دور ۾ اسلام آباد ۾ ڳالهين ذريعي هڪ مستقل امن معاهدو ٿي سگهي ٿو.
ان کان اڳ آمريڪي انتظاميا کي هڪ مشڪل صورتحال کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻ ته ايران طرفان ڳالهين ۾ شرڪت جي ڪا پڪي خاطري نه ڪرائي وئي هئي. اهڙي حالت ۾ اهو فيصلو ڪرڻ ڏکيو ٿي پيو ته نائب صدر کي اسلام آباد موڪليو وڃي يا نه.
ڏينهن جي آخر تائين اها ڳالهه واضح ٿي وئي ته ڳالهين ۾ اڳڀرائي ممڪن ناهي. آمريڪي سفارتي ٽيم، جنهن ۾ سينيئر صلاحڪار به شامل هئا، اسلام آباد وڃڻ بدران واپس واشنگٽن پهچي وئي، جتي وائيٽ هائوس ۾ اهم صلاح مشورا ڪيا ويا.
سياسي ۽ سفارتي ماهرن جو چوڻ آهي ته ٽرمپ جي جنگبندي ۾ واڌ واري اعلان سان عارضي طور ڇڪتاڻ گهٽجي سگهي ٿي، پر ڪيترائي اهم سوال اڃا به باقي آهن. خاص طور تي آمريڪا پاران ايران جي بندرگاهن جي ناڪابندي جاري رکڻ واري پاليسي صورتحال کي وڌيڪ مشڪل بڻائي رهي آهي.
ايراني موقف موجب بندرگاهن جي ناڪابندي جنگ جي برابر آهي، جڏهن ته آمريڪا جو خيال آهي ته ان دٻاءُ ذريعي ايران کي ڳالهين تي مجبور ڪري سگهجي ٿو.
تجزئي نگارن مطابق، ٽرمپ وٽ هاڻي محدود آپشن بچيا آهن يا ته سفارتي رستو اختيار ڪيو وڃي يا فوجي دٻاءُ وڌايو وڃي. بهرحال، موجوده حالتن ۾ جلد ڪنهن حتمي حل جا امڪان گهٽ نظر اچن ٿا.
آمريڪا ۽ ايران وچ ۾ گذريل ٻن مهينن کان ڇڪتاڻ جاري آهي، جنهن عالمي معيشت ۽ علائقائي امن تي به اثر وڌو آهي. جنگبندي ۾ واڌ سان ڪجهه وقت ضرور مليو آهي، پر مستقل امن لاءِ اڃا تائين ڪو واضح رستو سامهون نه اچي سگهيو آهي.
