تجزيو:
سومر ڏينهن جيئن جيئن اولهه بنگال جي اسيمبلي چونڊن جا نتيجا سامهون اچڻ لڳا، راڄڌاني ڪلڪتا ۽ ٻين علائقن ۾ “جي شري رام” جا نعرا گونجڻ لڳا.
بنگال جي تاريخ ۾ اهڙو منظر شايد اڳ گهٽ ڏٺو ويو هو۔ عام طور هتي “لال سلام”، “جي بنگلا”، “ماءِ ماٽي مانُس”، “جي درگا” ۽ “جي ماں ڪالي” جهڙا نعرا ٻڌڻ ۾ ايندا هئا، جيڪي هتان جي سياسي ۽ سماجي سڃاڻپ جو حصو رهيا آهن۔ پر هاڻي صورتحال واضح طور تبديل ٿي چڪي آهي.
چونڊ نتيجا:
ڀارت جي چونڊ ڪميشن موجب ڪل 294 سيٽن مان ڀارتيه جنتا پارٽي 206 سيٽون حاصل ڪيون حڪومت ٺاهڻ لاءِ گهربل انگ 147 آهي اهڙي طرح ڀارتيه جنتا پارٽي آساني سان حڪومت ٺاهي سگهي ٿي.
اڳوڻن نتيجن سان ڀيٽ
گذريل چونڊن ۾ ڀارتيه جنتا پارٽي 77 سيٽون، ترنمول ڪانگريس: 213 سيٽون. هن ڀيري ترنمول ڪانگريس صرف 81 سيٽن تائين محدود ٿي وئي.
اهم سياسي تبديلي، ترنمول ڪانگريس جي اڳواڻ ممتا بينرجي پاڻ به پنهنجي روايتي سيٽ هارائي ويئي. هن کي سويَندو اڌيڪاري لڳ ڀڳ 15 هزار ووٽن سان شڪست ڏني.
ڀارتيه جنتا پارٽي کي ايتري وڏي ڪاميابي ڪيئن ملي؟
هن سوال جي جواب ۾ سينيئر صحافي ۽ سياسي تجزئي نگار نيلانجن مکوپاڌيا ٻڌايو ته هن ڪاميابي جا بنيادي طور ٻه اهم سبب آهن:
پهريون: ممتا بينرجي جي حڪومت خلاف عوامي ناراضگي، يعني ووٽرن ۾ بيزاري ۽ مايوسي
ٻيون: ووٽرن جي فهرستن جي خاص جائزي دوران وڏي انگ ۾ ماڻهن جا نالا ڪڍيا وڃڻ.
سندس چوڻ موجب، ممتا بينرجي جي گذريل پندرهن سالن واري حڪمراني دوران بدعنواني ۽ تشدد جا واقعا وڌندا ويا، جنهن سبب عوام ۾ بيچيني وڌندي وئي۔ نتيجي طور هوءَ آهستي آهستي غير مقبول ٿيندي وئي ۽ انهيءَ صورتحال جو سڌو فائدو ڀارتيه جنتا پارٽي کي هن چونڊ ۾ مليو۔
سندس اهو به چوڻ آهي ته ڀارتيه جنتا پارٽي پنهنجي چونڊ مهم دوران پنهنجي مرڪزي حڪمت عملي، يعني مذهبي شدت پسندي ۽ مسلمانن خلاف پروپيگنڊا جو گهڻو استعمال ڪري به فائدو حاصل ڪيو۔ ان حوالي سان هنن پارٽي جي سينيئر اڳواڻ ۽ رياست جي امڪاني وزيراعليٰ سويندو اڌيڪاري جي تازي بيان جو حوالو ڏنو، جنهن ۾ هن چيو ته پارٽي جي ڪاميابي هندو ووٽن جي اتحاد جو نتيجو آهي.
سياسي تجزئي نگار سنجي ڪمار به هن راءِ سان متفق نظر اچي ٿو۔ سندن چوڻ آهي ته مغربي بنگال ۾ مسلمانن بابت هڪ خاص سوچ پيدا ڪئي وئي، ۽ غير قانوني لڏپلاڻ ڪندڙن کي پناهه ڏيڻ وارو تاثر به عام ڪيو ويو۔ جيڪڏهن ڪنهن پارٽي (ترنمول ڪانگريس) تي مسلمانن جي حمايتي هجڻ جو ليبل لڳي وڃي ته ان جو سياسي نتيجو به اهڙو ئي نڪري ٿو.
سندن مطابق، ان عمل جو مطلب اهو به آهي ته اقليتن جي مقابلي ۾ اڪثريت کي مرڪز بڻائي هڪ سياسي بيانيو اڳتي وڌايو ويو، جنهن جو سڌو فائدو ڀارتيه جنتا پارٽي کي مليو.
ايس آءِ آر عمل بي جي پي لاءِ رستو ڪيئن آسان بڻايو؟
سينيئر صحافي نيلانجن مکوپاڌيا موجب، ووٽر فهرستن جي خاص جائزي واري عمل (ايس آءِ آر) به ڀارتيه جنتا پارٽي کي وڏو فائدو پهچايو۔ ٻين ماهرن به هن راءِ سان اتفاق ڪيو آهي.
ڪولڪتا جي صبر انسٽيٽيوٽ جي چيف ريسرچر صابر احمد ٻڌايو ته ايس آءِ آر تحت ڪيترن نالن جي فهرست مان خارج ٿيڻ جو چونڊ نتيجن تي وڏو اثر پيو۔ سندس چوڻ هو ته جڏهن ٻه کان ٽي سيڪڙو ووٽ به هڪ پاسي کان ٻي پاسي منتقل ٿين ٿا ته مجموعي نتيجن ۾ وڏو فرق اچي وڃي ٿو۔
سينيئر تجزئي نگار ۽ چونڊ معاملن جي ماهر يوگيندر يادَو موجب، ايس آءِ آر کي جنهن طريقي سان لاڳو ڪيو ويو، ان سان جمهوريت تي يقين رکندڙ هر ماڻهو مايوس ٿيو آهي۔
سندس چوڻ هو ته عام طور تي ماڻهو ووٽ ڏئي فيصلو ڪندا آهن ته حڪومت ڪير ٺاهيندو، پر جڏهن حڪومت اهو طئي ڪرڻ لڳي ته ووٽ ڪير ڏئي سگهي ٿو ته ان سان جمهوريت جي مستقبل تي سوال پيدا ٿين ٿا۔
ياد رهي ته ايس آءِ آر جي عمل سبب لڳ ڀڳ ستاويهه لک ماڻهن جا نالا مغربي بنگال جي ووٽر فهرست مان ڪڍيا ويا۔ ترميم کان پوءِ ووٽرن جو ڪل انگ لڳ ڀڳ ست ڪروڙ سٺ لک مان گهٽجي ڇهه ڪروڙ ٻاهٺ لک ٿي ويو۔
هن ڪاميابي جو ڀارتيه جنتا پارٽي لاءِ مطلب ڇا آهي؟
ماهرن جو خيال آهي ته مغربي بنگال ۾ هي ڪاميابي ڀارتيه جنتا پارٽي کي، خاص طور تي نريندر مودي کي، وڌيڪ سياسي طور مضبوط بڻائيندي۔
تاريخي طور تي هي پارٽي لاءِ وڏي ڪاميابي آهي، ڇاڪاڻ ته ڊگهي عرصي تائين اوڀر هندستان جون ٻه اهم رياستون، بهار ۽ مغربي بنگال، اهڙيون هيون جتي ڀارتيه جنتا پارٽي ڪوششن باوجود حڪومت نه ٺاهي سگهي هئي۔ پر هاڻي بهار کان پوءِ مغربي بنگال ۾ به ان کي ڪاميابي ملي آهي۔
نيلانجن مکوپاڌيا موجب، هي شڪست صرف ترنمول ڪانگريس يا ان جي اڳواڻ ممتا بينرجي جي نه آهي، پر ان سياسي قوت جي به شڪست آهي جيڪا ڪيترن اهم معاملن تي مودي ۽ ڀارتيه جنتا پارٽي کي چئلينج ڪندي رهي آهي۔
انهن معاملن ۾ شهريت سان لاڳاپيل تڪراري قانون، وقف قانون، گڏيل شهري ضابطو ۽ ٻيا اهم سياسي مسئلا شامل آهن۔
سندس چوڻ موجب، ممتا بينرجي ماضي ۾ مودي ۽ ڀارتيه جنتا پارٽي خلاف هڪ اهم ۽ طاقتور آواز طور اڀري هئي، ۽ اهڙو سمجهيو ويندو هو ته هوءَ واحد اڳواڻ آهي جيڪا مودي کي سندس ئي انداز ۾ جواب ڏئي سگهي ٿي۔
ڪيرالا ۾ کاٻي ڌر جي شڪست، تامل ناڊو ۾ دراوڙي ترقياتي اتحاد جي هار ۽ ڀارتيه جنتا پارٽي جي اثر ۾ واڌ
مغربي بنگال ۾ تاريخي ڪاميابي سان گڏ بي جي پي کي آسام ۾ به پنهنجي پارلياماني حيثيت وڌائڻ ۾ ڪاميابي ملي آهي۔ گذريل چونڊن ۾ هن پارٽي کي آسام ۾ سٺ سيٽون مليون هيون، جڏهن ته هن ڀيري اها انگ اٺاسي سيٽن تائين پهچي وئي آهي۔
تامل ناڊو ۽ ڪيرالا جا نتيجا
مغربي بنگال کان پوءِ سڀ کان اهم نتيجا تامل ناڊو ۽ ڪيرالا جا آهن، جتي ڀارتيه جنتا پارٽي کي ڪا خاص ڪاميابي نه ملي، پر انهن رياستن ۾ هاريل پارٽين جي اقتدار کان ٻاهر ٿيڻ سان مرڪزي سياست ۾ تبديلي جا اثر وڌي ويا آهن۔
انهن ٻنهي رياستن جا وڏا وزير، جيڪي مرڪزي حڪومت ۽ ڀارتيه جنتا پارٽي کي مسلسل چئلينج ڪندا رهيا، هاڻي اقتدار کان محروم ٿي ويا آهن۔
ڪيرالا جي سياسي صورتحال
ڪيرالا ۾ وزيراعليٰ پناراي وجيان جي قيادت هيٺ کاٻي اتحاد (ڪميونسٽ پارٽي آف انڊيا ـ مارڪسسٽ) کي شڪست جو منهن ڏسڻو پيو آهي۔
هتي انڊين يونين مسلم ليگ به هڪ اهم سياسي قوت طور اڀري آهي، جيڪا مخالف اتحاد جو حصو رهي آهي۔ هن پارٽي هن چونڊ ۾ 27 مان 22 سيٽون حاصل ڪيون، جيڪو گذريل پندرهن سالن ۾ ان جي سڀ کان وڏي ڪاميابي آهي۔
خاص ڳالهه اها آهي ته هن ڀيري پهريون ڀيرو ان پارٽي مان هڪ عورت به قانون ساز اسيمبلي جي ميمبر طور چونڊجي آئي آهي۔
تامل ناڊو جي صورتحال:
تامل ناڊو ۾ دراوڙي ترقياتي اتحاد (ڊي ايم ڪي) جي هار به هڪ اهم سياسي تبديلي طور ڏٺي پئي وڃي، جنهن سان رياست جي اقتداري توازن ۾ نيون حالتون پيدا ٿيون آهن۔
مجموعي سياسي اثر
ماهرن جو خيال آهي ته انهن نتيجن سان ڀارتيه جنتا پارٽي ۽ مرڪزي قيادت، خاص طور تي وزيراعظم نريندر مودي جي سياسي پوزيشن وڌيڪ مضبوط ٿي آهي۔
تاريخي طور ڏٺو وڃي ته ڪيرالا ۾ کاٻي ڌر جي شڪست کان پوءِ پهريون ڀيرو اهڙي صورتحال پيدا ٿي آهي، جتي ملڪ ۾ ڪا به رياست اهڙي نه رهي آهي جتي کاٻي ڌر جي مڪمل حڪومت هجي.
