دهلي(مانيٽرنگ ڊيسڪ) هندستان جي ڏوهن جي تاريخ ۾ ڪجهه اهڙا ڪيس آهن، جن نه رڳو عوام کي حيران ڪري ڇڏيو پر عدالتي نظام، پوليس ۽ سماج کي به گهڻي وقت تائين بحث ۾ رکيو. اهڙن ئي مشهور ڪيسن مان هڪ هو ٻن قاتلن رنگا ۽ بلّا جو ڪيس، جن 1978ع ۾ دهلي ۾ هڪ ڀاءُ ۽ ڀيڻ کي اغوا ڪري بي رحمي سان قتل ڪيو. هي واقعو ايترو هولناڪ هو جو سڄي هندستان ۾ ڪاوڙ جي لهر پکڙجي وئي.
اغوا ۽ قتل جو هولناڪ واقعو
26 آگسٽ 1978ع تي دهلي ۾ رهندڙ نوجوان ڀاءُ سنجيو چوپڙا ۽ سندس ڀيڻ گيتا چوپڙا پنهنجي منزل ڏانهن وڃي رهيا هئا. ٻنهي کي ٻن ڏوهارين، جسبير سنگهه عرف “بلّا” ۽ ڪلجيت سنگهه عرف “رنگا”، ڪار ۾ ويهاري اغوا ڪيو.
جاچ موجب ٻنهي ٻارن کي ڪلاڪن تائين قيد ۾ رکيو ويو. گيتا تي جنسي تشدد ڪيو ويو ۽ پوءِ ٻنهي ڀاءُ ڀيڻ کي چاقو هڻي قتل ڪيو ويو. ڪجهه ڏينهن بعد سندن لاش مليا، جنهن کان پوءِ سڄي ملڪ ۾ غم ۽ ڪاوڙ پکڙجي وئي.
پوليس جاچ ۽ گرفتاري
پوليس وڏي پيماني تي جاچ شروع ڪئي. آخرڪار رنگا ۽ بلّا گرفتار ٿيا. جاچ دوران سندن خلاف مضبوط ثبوت مليا جن ۾ مقتولن جا سامان، رت جا نشان ۽ شاهدن جا بيان شامل هئا.
عدالت ۾ ٻنهي ڏوهارين تي اغوا، جنسي تشدد ۽ قتل جا الزام ثابت ٿيا.
عدالتي ڪارروائي
هي ڪيس هندستان جي سڀ کان وڌيڪ مشهور فوجداري مقدمن مان هڪ بڻجي ويو. ٽرائل ڪورٽ ٻنهي کي موت جي سزا ٻڌائي. بعد ۾ هاءِ ڪورٽ ۽ سپريم ڪورٽ به سزا برقرار رکي.
رحم جي اپيلون به رد ٿي ويون ۽ آخرڪار ٻنهي کي ڦاسي ڏيڻ جو فيصلو ڪيو ويو.
ڦاسي کان اڳ جلادن کي شراب ڇو ڏني وئي؟
عالمي نشرياتي اداري بي بي سي اردو جي رپورٽ موجب ان دور ۾ تهاڙ جيل جي عملدارن ٻڌايو ته ڦاسي ڏيڻ جو عمل نفسياتي طور انتهائي ڏکيو هوندو هو. روايت موجب جلادن کي ذهني دٻاءُ گهٽائڻ لاءِ شراب فراهم ڪئي ويندي هئي.
چيو وڃي ٿو ته رنگا ۽ بلّا کي ڦاسي ڏيڻ کان اڳ به جلادن کي شراب پياري وئي ته جيئن هو بنا هٻڪ جي اهو عمل سرانجام ڏئي سگهن.
آخري لمحن ۾ ڇا ٿيو؟
31 جنوري 1982ع تي دهلي جي تهاڙ جيل ۾ ٻنهي ڏوهارين کي ڦاسي ڏني وئي.
رپورٽن موجب بلّا آخري وقت تائين پنهنجي بيگناهي جي دعويٰ ڪندو رهيو. رنگا گهڻو خاموش رهيو. جيل انتظاميا سخت سيڪيورٽي انتظام ڪيا هئا. ڦاسي کان پوءِ ڊاڪٽرن ٻنهي جي موت جي تصديق ڪئي.
ڪيس جو سماجي اثر
گيتا ۽ سنجيو چوپڙا جي قتل کان پوءِ هندستان ۾ ٻارن جي تحفظ بابت نئين بحث جي شروعات ٿي. والدين ۾ به پنهنجي ٻارن جي حفاظت بابت ڳڻتي وڌي وئي.
هي ڪيس اڄ به هندستان جي ڏوهن جي تاريخ ۾ هڪ مثال طور ياد ڪيو ويندو آهي، جتي ٻن نوجوانن جي بي رحماڻي قتل سڄي ملڪ کي صدمو پهچايو ۽ قاتلن کي آخرڪار ڦاسي جي سزا ملي.
رنگا ۽ بلّا جو ڪيس صرف هڪ قتل جو واقعو نه هو، پر اهو هندستاني سماج لاءِ هڪ وڏو صدمو ثابت ٿيو. گيتا ۽ سنجيو چوپڙا جي المناڪ موت کان پوءِ قانون لاڳو ڪندڙ ادارن، عدالتن ۽ سماج کي اهو احساس ٿيو ته ٻارن جي تحفظ ۽ سنگين ڏوهن جي روڪٿام لاءِ وڌيڪ سخت قدم کڻڻ ضروري آهن. اڄ به هي ڪيس هندستان جي مشهور ترين فوجداري مقدمن ۾ شمار ڪيو وڃي ٿو.
