لنڊن (انٽرنيشنل ڊيسڪ): ايران ۽ آمريڪا وچ ۾ وڌندڙ ڇڪتاڻ دوران روس طرفان ايران کي جديد ميزائل ٽيڪنالاجي فراهم ڪرڻ جي اهم دعويٰ سامهون آئي آهي. برطانوي اخبار فنانشل ٽائمز دعويٰ ڪئي آهي ته روس ڳجهي طور تي ايران کي اهڙا جديد سپرسونڪ ڪروز ميزائل تيار ڪرڻ ۾ مدد فراهم ڪري رهيو آهي، جيڪي آواز جي رفتار کان ڪيترائي ڀيرا وڌيڪ تيزيءَ سان اڏامڻ جي صلاحيت رکن ٿا.
فنانشل ٽائمز جي رپورٽ موجب، روس مبينا طور تي ڪيترن ئي سالن کان ايران کي ريم جيٽ (Ramjet) ٽيڪنالاجي فراهم ڪري رهيو آهي، جيڪا جديد سپرسونڪ ڪروز ميزائلن جي تياري ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿي.
رپورٽ ۾ دعويٰ ڪئي وئي آهي ته روس ۽ ايران وچ ۾ هي مبينا ميزائل پروگرام ”C430L“ نالي ڪوڊ تحت هلي رهيو آهي ۽ ان جي شروعات 2023ع ۾ ٿي هئي.
روسي ميزائل ماهر به پروگرام ۾ شامل
فنانشل ٽائمز موجب، پروگرام ۾ روس جا انتهائي تجربيڪار ميزائل ماهر پڻ شامل آهن. مبينا طور تي هن منصوبي جو مقصد ايران کي اهڙو ميزائل نظام تيار ڪرڻ ۾ مدد ڏيڻ آهي، جيڪو ڪروز ميزائلن کي آواز جي رفتار کان ڪيترائي ڀيرا وڌيڪ رفتار سان اڏامڻ جي قابل بڻائي سگهي.
رپورٽ ۾ چيو ويو آهي ته آمريڪا ۽ اسرائيل طرفان ايران خلاف جاري جنگ دوران به هي مبينا پروگرام جاري رهيو.
سپرسونڪ ميزائل ڇو اهم آهن؟
ريم جيٽ ٽيڪنالاجي کي اهڙن ڪروز ميزائلن ۾ استعمال ڪري سگهجي ٿو، جيڪي بحري جهازن ۽ زميني هدفن کي نشانو بڻائڻ لاءِ تيار ڪيا وڃن ٿا.
سپرسونڪ ڪروز ميزائل تمام تيز رفتار سان، خاص طور تي گهٽ اوچائي تي، اڏامڻ جي صلاحيت رکن ٿا. اهڙي رفتار ۽ پروازي طريقي سبب مخالف ملڪن جي فضائي ۽ ميزائل دفاعي نظامن کي انهن جي سڃاڻپ ۽ روڪٿام لاءِ تمام گهٽ وقت ملي سگهي ٿو.
فنانشل ٽائمز جي رپورٽ موجب، خليج جي علائقي ۾ اهڙي ٽيڪنالاجي ايران لاءِ خاص اهميت رکي سگهي ٿي، جتي آمريڪا ۽ ان جا اتحادي جديد زميني ۽ بحري دفاعي نظام مقرر ڪري چڪا آهن.
ايران ريم جيٽ نظام جا تجربا ڪري چڪو آهي؟
رپورٽ ۾ دعويٰ ڪئي وئي آهي ته ايران ريم جيٽ تي ٻڌل نظام تيار ڪري ان جا تجربا پڻ ڪري چڪو آهي.
تنهن هوندي به فنانشل ٽائمز موجب، هن وقت تائين اهڙو ڪو ثبوت سامهون ناهي آيو ته روسي مدد سان تيار ڪيل ڪو سپرسونڪ ڪروز ميزائل ايران عملي طور تي فوجي طور مقرر ڪري ڇڏيو آهي.
يعني رپورٽ ۾ ميزائل ٽيڪنالاجي جي مبينا منتقلي ۽ تجربن جو ذڪر ضرور ڪيو ويو آهي، پر ان جي باقاعده فوجي تعيناتي جي تصديق نه ڪئي وئي آهي.
روس ۽ ايران جا فوجي لاڳاپا وڌيڪ مضبوط
برطانوي اخبار جو چوڻ آهي ته روس طرفان ايران کي جديد ميزائل ٽيڪنالاجي ۾ مبينا مدد اهڙي وقت سامهون آئي آهي، جڏهن ٻنهي ملڪن وچ ۾ اسٽريٽجڪ ۽ فوجي لاڳاپا تيزيءَ سان مضبوط ٿي رهيا آهن.
ايران اڳ ئي روس کي شاهد ڊرونز فراهم ڪري چڪو آهي، جيڪي يوڪرين ۾ روس جي جنگ دوران وڏي پيماني تي استعمال ٿيڻ جا اطلاع آهن.
رپورٽ موجب، ايران روس کي انهن ڊرونز جي مقامي سطح تي پيداوار شروع ڪرڻ ۾ پڻ مدد فراهم ڪئي آهي.
يوڪرين ۽ اولهه جا روس تي وڌيڪ الزام
فنانشل ٽائمز موجب، يوڪرين ۽ ڪجهه مغربي اختيارين روس تي اهو الزام پڻ لڳايو آهي ته هو آمريڪا ۽ اسرائيل سان ايران جي جاري جنگ دوران تهران کي ميدان جنگ سان لاڳاپيل مدد فراهم ڪري رهيو آهي.
رپورٽ ۾ دعويٰ ڪئي وئي آهي ته ان مبينا مدد ۾ سيٽلائيٽ تصويرون، ڊرونز بابت معاونت ۽ هٿيارن جا پرزا شامل آهن.
ميزائل ٽيڪنالاجي جي مبينا منتقلي جا خطي تي اثر
جيڪڏهن روس طرفان ايران کي سپرسونڪ ميزائل ٽيڪنالاجي فراهم ڪرڻ بابت اهي دعوائون درست ثابت ٿين ٿيون ته ان سان وچ اوڀر ۾ طاقت جي توازن ۽ ميزائل دفاعي نظامن بابت نوان سوال پيدا ٿي سگهن ٿا.
خاص طور تي خليجي علائقو، آبنائي هرمز ۽ خطي ۾ موجود آمريڪي ۽ اتحادي فوجي تنصيبات اهڙي جديد ميزائل ٽيڪنالاجي جي ممڪن استعمال سبب وڌيڪ حساس بڻجي سگهن ٿيون.
