تهران (مانيٽرنگ ڊيسڪ)
تھران ۽ واشنگٽن وچ ۾ وڌندڙ ڇڪتاڻ هڪ ڀيرو ٻيهر وچ اوڀر کي جنگ جي خطري ڏانهن ڌڪي ڇڏيو آهي. تازين واقعن ۾ ايران ڪويت، بحرين ۽ ٻين ملڪن ۾ موجود آمريڪي فوجي اڏن تي ميزائل ۽ ڊرون حملا ڪيا آهن. ايراني پاسدارانِ انقلاب موجب اهي حملا آمريڪي فوج جي ايران اندر ڪارروائين ۽ فوجي هدفن تي حملن جي جواب ۾ ڪيا ويا.
آمريڪي ۽ ايراني فوجن وچ ۾ ڪيترن ئي ڏينهن کان جاري جوابي ڪاررواين سبب خطي ۾ نئين تڪرار جا خدشا وڌي ويا آهن. آمريڪا دعويٰ ڪئي آهي ته هن ايران جي فوجي تنصيبات، ريڊار اسٽيشنن ۽ دفاعي نظامن کي نشانو بڻايو، جڏهن ته ايران آمريڪي فوجي موجودگي کي سڌو سنئون هدف بڻائڻ جو اعلان ڪيو.
آمريڪي فوج وچ اوڀر ۾ ڪٿي موجود آهي؟
آمريڪا گذريل ڪيترن ئي ڏهاڪن کان وچ اوڀر ۾ پنهنجي فوجي موجودگي برقرار رکيو ويٺو آهي. هن وقت آمريڪا جا اهم فوجي اڏا هيٺين ملڪن ۾ موجود آهن:
بحرين: هتي آمريڪي بحري فوج جو پنجون بحري بيڙو (Fifth Fleet) قائم آهي، جيڪو نارِ فارس، عربي سمنڊ ۽ ڳاڙهي سمنڊ ۾ آمريڪي مفادن جي نگراني ڪري ٿو.
ڪويت: عراق ۽ ايران جي ويجهو هجڻ سبب ڪويت آمريڪي فوج لاءِ هڪ اهم مرڪز آهي. علي السالم ايئر بيس ۽ ٻيا فوجي اڏا آمريڪي آپريشنن لاءِ استعمال ٿين ٿا.
قطر: العُديد ايئر بيس آمريڪا جو خطي ۾ سڀ کان وڏو هوائي اڏو سمجهيو وڃي ٿو، جتان وچ اوڀر جي ڪيترين ئي فوجي ڪاررواين جي نگراني ڪئي ويندي آهي.
متحده عرب امارات، اردن، عراق ۽ شام: انهن ملڪن ۾ پڻ آمريڪي فوجي اهلڪار، هوائي اڏا ۽ فوجي سهولتون موجود آهن، جيڪي دهشتگردي خلاف ڪاررواين، سامونڊي رستن جي حفاظت ۽ اتحادي ملڪن جي مدد لاءِ استعمال ٿين ٿيون.
آمريڪا وچ اوڀر ۾ ڇو موجود آهي؟
ماهرن موجب آمريڪا جي فوجي موجودگي جا ڪيترائي اهم مقصد آهن:
1. تيل ۽ واپاري رستن جي حفاظت: نارِ فارس ۽ آبنائي هرمز دنيا جي توانائي فراهمي لاءِ انتهائي اهم آهن. آمريڪا انهن سامونڊي رستن کي کليل رکڻ چاهي ٿو.
2. ايران جو مقابلو: آمريڪا ۽ ايران وچ ۾ چاليهن سالن کان وڌيڪ عرصي کان سياسي ۽ فوجي تڪرار جاري آهي. آمريڪي اڏا ايران تي دٻاءُ برقرار رکڻ جي حڪمت عملي جو حصو سمجهيا وڃن ٿا.
3. اتحادي ملڪن جو تحفظ: سعودي عرب، بحرين، ڪويت، قطر ۽ امارات جهڙا ملڪ آمريڪا جا اهم اتحادي آهن، جن جي دفاع لاءِ آمريڪي فوج خطي ۾ موجود آهي.
4. دهشتگردي خلاف جنگ: عراق ۽ شام ۾ داعش ۽ ٻين شدت پسند تنظيمن خلاف ڪاررواين لاءِ پڻ آمريڪي فوجي موجودگي برقرار رکي وئي آهي.
ايران جا حملا ۽ خطي جا خدشا
ايراني پاسدارانِ انقلاب دعويٰ ڪئي آهي ته هن ڪويت ۽ بحرين ۾ موجود ڪيترن ئي آمريڪي هدفن کي نشانو بڻايو. جڏهن ته ڪويت، بحرين ۽ ٻين نار ملڪن جو چوڻ آهي ته سندن فضائي دفاعي نظام ڪيترن ئي ميزائلن ۽ ڊرونن کي ڪاميابي سان تباهه ڪري ڇڏيو.
ماهرن جو خيال آهي ته جيڪڏهن آمريڪا ۽ ايران وچ ۾ موجوده فوجي ڇڪتاڻ وڌي ٿي ته ان جا اثر صرف نار واري علائقي تائين محدود نه رهندا، پر عالمي تيل مارڪيٽن، واپار ۽ خطي جي سلامتي تي به پوندا. آبنائي هرمز ۾ ڪنهن به رڪاوٽ سبب عالمي معيشت متاثر ٿي سگهي ٿي.
نتيجو: ڪويت ۽ بحرين ۾ آمريڪي اڏن تي ايراني حملا صرف ٻن ملڪن جي وچ ۾ فوجي مقابلي جو حصو ناهن، پر اهي وچ اوڀر ۾ طاقت جي توازن، توانائي جي سلامتي ۽ عالمي سياست سان جڙيل هڪ وڏي تڪرار جي علامت آهن. موجوده صورتحال خطي کي هڪ نازڪ موڙ تي آڻي بيهاريو آهي، جتي ڪنهن به وڏي غلطي جا اثر پوري دنيا محسوس ڪري سگهي ٿي.
