جمعيت علماءِ اسلام (ف) جي سربراهه مولانا فضل الرحمان ۽ وفاقي حڪومت وچ ۾ سياسي ڇڪتاڻ پارليامينٽ جي سخت بيانن کان اڳتي وڌي مالي ۽ انتظامي جاچ تائين پهچي وئي آهي، جڏهن ته مولانا جي پٽ ۽ اڳوڻي وفاقي وزير اسعد محمود سميت سندس ويجهن ساٿين کي مختلف سرڪاري ادارن پاران نوٽيس جاري ڪيا ويا آهن.
بي بي سي اردو جي رپورٽ موجب گذريل ڪجهه ڏينهن دوران قومي احتساب بيورو (نيب)، وفاقي جاچ اداري (ايف آءِ اي) ۽ ڪيپيٽل ڊولپمينٽ اٿارٽي (سي ڊي اي) پاران مولانا فضل الرحمان جي خاندان ۽ ويجهن ساٿين سان لاڳاپيل مختلف معاملن تي ڪارروايون سامهون آيون آهن.
اهي اڳڀرايون اهڙي وقت ٿيون آهن، جڏهن مولانا فضل الرحمان خيبرپختونخوا ۾ گورنر راڄ، ايمرجنسي، پي ٽي آءِ خلاف ڪاررواين ۽ وفاقي حڪومت جي پاليسين تي کليل نموني تنقيد ڪري رهيو آهي، جڏهن ته وفاقي وزيرن پاران به مولانا خلاف سخت بيان ڏنا پيا وڃن.
اسعد محمود کي نيب 10 نومبر تي طلب ڪري ورتو
نيب راولپنڊي مولانا فضل الرحمان جي پٽ ۽ اڳوڻي وفاقي وزير اسعد محمود کي پاڪستان پوسٽ آفيس ۾ مبينا غيرقانوني ڀرتين واري معاملي تي 10 نومبر صبح 11 وڳي جاچ ٽيم آڏو پيش ٿيڻ جو نوٽيس جاري ڪيو آهي.
اسعد محمود 2022ع ۽ 2023ع دوران پاڪستان ڊيموڪريٽڪ موومينٽ (پي ڊي ايم) حڪومت ۾ وفاقي وزير مواصلات رهيو هو، جڏهن ته پاڪستان پوسٽ آفيس مواصلات واري وزارت جي انتظامي دائري ۾ اچي ٿو.
نيب موجب اسٽيبلشمينٽ ڊويزن پاران پاڪستان پوسٽ آفيس ۾ 3 هزار 938 خالي جاين تي ڀرتين جي اجازت ڏني وئي هئي، پر مبينا طور 4 هزار 252 ماڻهن کي نوڪريون ڏنيون ويون.
جاچ اداري جو چوڻ آهي ته انهن مان 2 هزار 646 ماڻهن کي اهڙين جاين تي ڀرتي ڪيو ويو، جيڪي اڳ ئي ختم ڪيون ويون هيون.
نيب موجب ڀرتين لاءِ ٽيسٽنگ ايجنسي ذريعي ڪانٽريڪٽ بنيادن تي مقررين جي سفارش ڪئي وئي هئي، پر ان جي ابتڙ وڏي انگ ۾ مستقل ڀرتيون ڪيون ويون، جنهن سبب پاڪستان پوسٽ آفيس تي اضافي مالي بار پوڻ جو خدشو آهي.
تحقيقات ۾ اميدوارن جي مبينا سياسي وابستگين، جعلي دستاويزن، مقرر عمر کان وڌيڪ اميدوارن جي ڀرتين ۽ ڊوميسائيل ڪوٽا جي ڀڃڪڙين وارن معاملن کي به شامل ڪيو ويو آهي.
نيب اسعد محمود کي لاڳاپيل معاملن تي پنهنجو موقف پيش ڪرڻ جي هدايت ڪئي آهي، جڏهن ته نوٽيس تي عمل نه ڪرڻ جي صورت ۾ قانوني ڪارروائي جو به انتباہ ڏنو ويو آهي.
ايف آءِ اي به ساڳئي معاملي جي جاچ ڪري رهي آهي
ٻئي طرف وفاقي جاچ اداري (ايف آءِ اي) جي اينٽي ڪرپشن سرڪل اسلام آباد به پاڪستان پوسٽ آفيس ۾ ڀرتين واري معاملي تي اسعد محمود کي طلب ڪيو هو.
ايف آءِ اي پاران کيس 2 نومبر تي بيان رڪارڊ ڪرائڻ لاءِ نوٽيس جاري ڪيو ويو هو.
اهڙي طرح پاڪستان پوسٽ آفيس ۾ ڀرتين جو معاملو هن وقت نيب ۽ ايف آءِ اي ٻنهي ادارن جي جاچ هيٺ آهي.
رپورٽ ۾ واضح ڪيو ويو آهي ته هن مرحلي تائين اسعد محمود خلاف الزام ثابت ناهن ٿيا ۽ رڳو جاچ لاءِ طلب ڪرڻ کي ڪنهن ڏوهه ۾ ملوث هجڻ جو حتمي ثبوت قرار نٿو ڏئي سگهجي.
مولانا جي ويجهي ساٿي ۽ رهائشگاهه بابت به نوٽيس
مولانا فضل الرحمان جي ويجهي ساٿي امان الله بابت به سرڪاري ادارن جي ڪاررواين جا اطلاع سامهون آيا آهن.
اطلاعن موجب ايف آءِ اي ۽ ڪيپيٽل ڊولپمينٽ اٿارٽي (سي ڊي اي) پاران امان الله کي الڳ الڳ معاملن تي نوٽيس جاري ڪيا ويا آهن.
ان کان علاوه سي ڊي اي اسلام آباد جي سيڪٽر جي 4/6 ۾ واقع ان گهر جي مالڪ کي به 30 آڪٽوبر تي نوٽيس جاري ڪيو آهي، جتي مولانا فضل الرحمان رهائش پذير آهي.
سي ڊي اي جي نوٽيس ۾ سيڪيورٽي گارڊن لاءِ ٺاهيل ڪمرن، عمارت جي مقرر خالي حصن ۾ مبينا غيرقانوني اڏاوتن ۽ سرڪاري زمين تي جنريٽر لڳائڻ تي اعتراض واريا ويا آهن.
نوٽيس موجب ملڪيت جي مالڪ 2019ع ۾ اين او سي حاصل ڪرڻ وقت حلف نامو جمع ڪرايو هو، جنهن ۾ ٽن مهينن اندر تعميراتي ڀڃڪڙيون ختم ڪرڻ جي خاطري ڪرائي وئي هئي.
سي ڊي اي پاران مالڪ کي 15 ڏينهن اندر مبينا ڀڃڪڙيون ختم ڪرڻ جي هدايت ڪئي وئي آهي، ٻي صورت ۾ اڏاوتون ڊاهڻ، عمارت سيل ڪرڻ يا وڌيڪ قانوني ڪارروائي ڪرڻ جو انتباہ ڏنو ويو آهي.
رپورٽ ۾ وضاحت ڪئي وئي آهي ته سي ڊي اي جو نوٽيس سڌو سنئون مولانا فضل الرحمان جي نالي تي نه، پر گهر جي قانوني مالڪ کي جاري ڪيو ويو آهي.
ڪارروائي سياسي بنيادن تي ناهي
جي يو آءِ جي ترجمان اسلم غوري دعويٰ ڪئي آهي ته ساڳئي گهٽي ۾ ٻين گهرن ٻاهران به اهڙيون اڏاوتون موجود آهن.
ٻئي طرف گهرو معاملن واري مملڪتي وزير طلال چوڌري جو چوڻ آهي ته اسلام آباد ۾ تجاوزات خلاف ڪارروايون اڳ به ٿينديون رهيون آهن ۽ مولانا فضل الرحمان جي گهر ڀرسان به اڳ ۾ ڪيبن ۽ جنريٽر هٽايا ويا، ڏنڊ هنيا ويا ۽ عمارتون سيل ڪيون ويون آهن.
سندس موجب سي ڊي اي جي ڪارروائي کي موجوده سياسي اختلافن سان ڳنڍڻ درست ناهي.
سي ڊي اي جي ترجمان پڻ موقف اختيار ڪيو آهي ته اداري پاران ڪنهن شخصيت کي نظر ۾ رکي ڪارروائي نٿي ڪئي وڃي، پر جتي به بلڊنگ قانونن جي ڀڃڪڙي ٿئي ٿي، اتي نوٽيس جاري ڪيا وڃن ٿا.
خيبرپختونخوا ۾ گورنر راڄ اختلافن جو اهم سبب
مولانا فضل الرحمان ۽ وفاقي حڪومت وچ ۾ موجوده ڇڪتاڻ جو اهم پسمنظر 11 آڪٽوبر تي خيبرپختونخوا ۾ لاڳو ڪيل گورنر راڄ کي قرار ڏنو پيو وڃي.
وفاقي حڪومت صوبي ۾ امن امان جي صورتحال ۽ دهشتگردي خلاف قدمن ۾ صوبائي حڪومت جي ڪردار تي اعتراض اٿاريندي آئين جي آرٽيڪل 234 تحت گورنر راڄ لاڳو ڪيو هو.
ان قدم کانپوءِ صوبي جي چونڊيل حڪومت جا اختيار معطل ٿيا ۽ انتظامي معاملا گورنر جي نگراني هيٺ منتقل ٿيڻ لڳا.
مولانا فضل الرحمان گورنر راڄ جي مخالفت ڪندي ان کي آئيني ۽ جمهوري اصولن جي ابتڙ قرار ڏنو هو.
29 آڪٽوبر تي قومي اسيمبلي ۾ خطاب ڪندي مولانا چيو هو ته ملڪ ۾ آئيني نظام ۽ پارليامينٽ جي بالادستي متاثر ٿي رهي آهي، جڏهن ته سياسي اختلافن کي ٽڪراءَ ۾ تبديل ڪيو پيو وڃي.
هن دعويٰ ڪئي هئي ته خيبرپختونخوا ۾ سياسي ڇڪتاڻ گهٽائڻ ۽ وفاقي توڙي صوبائي حڪومتن وچ ۾ ڳالهين لاءِ ڪردار ادا ڪيو، پر سندس ڪوششن باوجود گورنر راڄ لاڳو ڪيو ويو.
خواجا آصف ۽ محسن نقوي جا مولانا خلاف سخت بيان
مولانا فضل الرحمان جي قومي اسيمبلي واري تقرير کانپوءِ وفاقي وزيرن پاران به مٿس سخت تنقيد ڪئي وئي.
دفاع واري وزير خواجا آصف مولانا جي سياسي ڪردار ۽ ماضي ۾ مختلف حڪومتن سان سندس لاڳاپن تي سوال اٿاريندي الزام لڳايو ته جڏهن مولانا کي حڪومت ۾ حصو ملي ٿو ته سندس رويو مختلف هوندو آهي، پر حڪومت کان ٻاهر ٿيڻ تي مخالفت شروع ڪري ڇڏي ٿو.
خواجا آصف مٿس مذهب کي سياسي ۽ مالي مفادن لاءِ استعمال ڪرڻ جو الزام به لڳايو.
ٻئي طرف گهرو وزير محسن نقوي سينيٽ ۾ مولانا بابت سخت لفظ استعمال ڪندي چيو ته سندس تازي بيان کانپوءِ مولانا لاءِ اڳ جهڙو احترام باقي ناهي رهيو.
محسن نقوي اهو به دعويٰ ڪيو ته جي يو آءِ جا ڪجهه اڳواڻ ماضي ۾ پاڻ خيبرپختونخوا ۾ گورنر راڄ جا خواهشمند رهيا هئا.
جي يو آءِ جي سينيٽر ڪامران مرتضيٰ حڪومتي وزيرن جي بيانن تي اعتراض ڪندي چيو ته پارليامينٽ کي ڪنهن جي ذاتي ايجنڊا يا سياسي حملن لاءِ استعمال نه ڪرڻ گهرجي.
جي يو آءِ جي اڳواڻن حڪومتي وزيرن جي بيانن کي سياسي ڪردار ڪشي قرار ڏيندي احتجاج پڻ ڪيو.
حڪومتي قدمن کان ڊڄڻ وارا ناهيون
جي يو آءِ جي سينيئر اڳواڻ ۽ اڳوڻي وفاقي وزير مولانا عبدالواسع چيو ته سندن جماعت ۽ قيادت حڪومتي اهڙن قدمن کان خوفزده ناهي ۽ انهن جو مقابلو ڪرڻ جي صلاحيت رکي ٿي.
سندس چوڻ هو ته جي يو آءِ بلوچستان، خيبرپختونخوا ۽ سنڌ بابت وفاقي حڪومت جي قدمن تي تنقيد ڪندي رهي آهي، خاص طور تي معدني وسيلن جي نيڪال بابت جماعت جو پنهنجو موقف آهي.
هن چيو ته جي يو آءِ نه ايم ڪيو ايم آهي ۽ نه ئي ٽي ايل پي، پر جماعت جي سئو سالن جي تاريخ آهي ۽ ان جا اڳواڻ نيب، ايف آءِ اي ۽ سي ڊي اي جي نوٽيسن کان ڊڄڻ وارا ناهن.
پي ٽي آءِ ۽ جي يو آءِ وچ ۾ ويجهڙائي وڌڻ لڳي
موجوده سياسي صورتحال جو هڪ اهم پاسو ماضي ۾ هڪ ٻئي جون سخت مخالف رهندڙ پي ٽي آءِ ۽ جمعيت علماءِ اسلام وچ ۾ وڌندڙ رابطا پڻ آهن.
31 آڪٽوبر جي لڳ ڀڳ پي ٽي آءِ ۽ تحريڪ تحفظ آئين پاڪستان جي اڳواڻن مولانا فضل الرحمان سان ملاقات ڪري سندس پارلياماني تقرير جي حمايت ڪئي ۽ حڪومتي وزيرن جي بيانن کي سياسي ڪردار ڪشي قرار ڏنو.
4 نومبر تي اسلام آباد ۾ مولانا فضل الرحمان جي رهائشگاهه تي مخالف ڌر جي پارٽين جو اهم اجلاس ٿيو، جنهن ۾ قومي اسيمبلي جي مخالف ڌر جي اڳواڻ محمود خان اچڪزئي، سينيٽ ۾ مخالف ڌر جي اڳواڻ علامه راجا ناصر عباس، پي ٽي آءِ اڳواڻ اسد قيصر، سلمان اڪرم راجا، عامر ڊوگر ۽ ٻين اڳواڻن شرڪت ڪئي.
اجلاس ۾ خيبرپختونخوا ۾ گورنر راڄ ۽ ايمرجنسي واري صورتحال تي خيالن جي ڏي وٺ ڪئي وئي، جڏهن ته گڏيل سياسي حڪمت عملي ۽ آل پارٽيز ڪانفرنس گهرائڻ بابت پڻ صلاح مشورا ڪيا ويا.
محمود خان اچڪزئي ميڊيا سان ڳالهائيندي چيو ته مولانا فضل الرحمان جي سياسي ڪردار ڪشي جي مذمت ڪرڻ لاءِ سندن اڳواڻ وٽس آيا آهن.
ڇا پي ٽي آءِ ۽ جي يو آءِ گڏيل تحريڪ هلائينديون؟
رپورٽ موجب مخالف ڌر جي جماعتن وچ ۾ رابطن ۾ واڌ ضرور ٿي آهي، پر ان کي مڪمل سياسي اتحاد يا گڏيل تحريڪ جو آغاز قرار ڏيڻ وقت کان اڳ هوندو.
پي ٽي آءِ ۽ جي يو آءِ وچ ۾ ماضي ۾ 2018ع جي عام چونڊن، حڪومت سازي ۽ مختلف سياسي توڙي مذهبي پاليسين سميت ڪيترن ئي معاملن تي اختلاف رهيا آهن.
تنهن هوندي به خيبرپختونخوا ۾ گورنر راڄ، صوبائي خودمختياري، سياسي گرفتارين ۽ پارليامينٽ جي ڪردار جهڙن معاملن تي ٻنهي جماعتن جي موقف ۾ ڪجهه هڪجهڙائي سامهون آئي آهي.
تحريڪ تحفظ آئين پاڪستان به مختلف مخالف ڌر جي جماعتن کي هڪ پليٽ فارم تي آڻڻ لاءِ ڪوششون ڪري رهي آهي.
جيڪڏهن اهي رابطا باقاعده سياسي اتحاد يا آل پارٽيز ڪانفرنس ۾ تبديل ٿين ٿا ته مولانا فضل الرحمان جو ڪردار اهم ٿي سگهي ٿو، پر اهو ڏسڻو پوندو ته ڇا پي ٽي آءِ ۽ جي يو آءِ پنهنجا پراڻا اختلاف پاسي تي رکي ڊگهي مدي واري گڏيل حڪمت عملي جوڙي سگهن ٿيون يا سندن سهڪار رڳو موجوده سياسي معاملن تائين محدود رهندو.
حڪومت ۽ مولانا وچ ۾ اختلافن جي شروعات ڪٿان ٿي؟
سينيئر صحافي ۽ تجزيه نگار لحاظ علي موجب مولانا فضل الرحمان ۽ وفاقي حڪومت وچ ۾ موجوده ڇڪتاڻ جون پاڙون 2024ع جي عام چونڊن تائين پهچن ٿيون.
سندس چوڻ آهي ته جي يو آءِ چونڊ نتيجا قبول نه ڪيا هئا ۽ جماعت مسلسل چونڊن ۾ ڌانڌلي جو الزام لڳائيندي رهي آهي.
ٻئي طرف سينيئر صحافي ۽ تجزيه نگار شمس مهمند ۽ علي اڪبر جو خيال آهي ته مولانا فضل الرحمان عام طور سوچ ويچار کانپوءِ سياسي موقف اختيار ڪندو آهي ۽ حڪومت تي سندس تازي تنقيد به هڪ سوچيل سمجهيل سياسي فيصلي جو حصو ٿي سگهي ٿي.
شمس مهمند موجب هن وقت مولانا جي بيانن سبب ڪيترائي سوال پيدا ٿي رهيا آهن، ڇاڪاڻ ته پاڪستان پيپلز پارٽي ۽ مسلم ليگ (ن) جي مرڪزي قيادت طرفان اهڙو ڪو بيان سامهون ناهي آيو، جنهن مان ظاهر ٿئي ته اهي به مولانا خلاف آهن.
علي اڪبر جو چوڻ آهي ته مولانا فضل الرحمان کي موجوده سياسي صورتحال ۽ عوامي سطح تي مقبول بيانئي جي ڄاڻ آهي، تنهنڪري هن ساڳئي بيانئي کي اختيار ڪيو آهي. سندس موجب اهم سوال اهو آهي ته ڇا مولانا هن سياسي موقف ۾ اڪيلو آهي يا کيس ڪنهن ٻئي ڌر جي حمايت به حاصل آهي.
سياسي ڇڪتاڻ جو ايندڙ رخ ڪهڙو هوندو؟
تجزيه نگارن موجب ايندڙ هفتن ۾ وفاقي حڪومت، جي يو آءِ ۽ ٻين مخالف ڌر جي جماعتن وچ ۾ لاڳاپن جي نوعيت واضح ڪندي ته موجوده صورتحال رڳو وقتي سياسي اختلاف آهي يا ملڪ جي سياست ۾ نئين صف بندي جي شروعات ٿي رهي آهي.
لحاظ علي جو چوڻ آهي ته پي ٽي آءِ کي سياسي طور محدود ڪرڻ کانپوءِ مخالف ڌر جي سياست ۾ هڪ خلا پيدا ٿيو آهي، جنهن کي ڀرڻ لاءِ مولانا فضل الرحمان متحرڪ نظر اچي رهيو آهي.
سينيئر صحافي شمس مهمند موجب خيبرپختونخوا ۾ گورنر راڄ ۽ ايمرجنسي واري صورتحال سبب صوبي جي سياسي منظرنامي ۾ تبديلي آئي آهي، جڏهن ته تازن ڏينهن ۾ مولانا فضل الرحمان جي سياسي تصوير به هڪ نئين انداز ۾ سامهون اچي رهي آهي.
سندس خيال ۾ ممڪن آهي ته مستقبل جي چونڊن ۾ جي يو آءِ ان سياسي صورتحال مان فائدو حاصل ڪرڻ جي ڪوشش ڪري.
واضح رهي ته اسعد محمود خلاف ڀرتين بابت الزام هن وقت جاچ هيٺ آهن ۽ اڃا ثابت ناهن ٿيا، جڏهن ته سي ڊي اي جو نوٽيس به گهر جي قانوني مالڪ کي جاري ڪيو ويو آهي.
