ڪراچي: (بيورو رپورٽ) بجيٽ 2026-27 تي بجيٽ بحث ۾ معيشت جي ماهرن ۽ صنعتڪار اڳواڻن وفاقي بجيٽ بابت تفصيلي راءِ ڏيندي چيو آهي ته بجيٽ جو مجموعي رخ صحيح آهي، پر پاڪستان ۾ سيڙپڪاري وڌائڻ اڃا به وڏو چئلينج آهي. ماهرن موجب صنعتي شعبي کي ڪجهه حد تائين فائدو ضرور مليو آهي، پر معيشت کي مستحڪم ڪرڻ لاءِ خسارو گهٽائڻ، آمدني وڌائڻ ۽ سڌارن کي تيز ڪرڻ لازمي آهي.
بجيٽ جو رخ صحيح، پر عملدرآمد وڏو امتحان
ماهرن جو چوڻ آهي ته حڪومت هن ڀيري معاشي استحڪام کان اڳتي وڌي پائيدار ترقي ڏانهن وڃڻ جي ڪوشش ڪئي آهي. پگهاردار دار طبقي لاءِ ٽيڪس رليف ۽ ڪجهه شعبن ۾ سپر ٽيڪس ۾ گهٽتائي يا خاتمي جهڙا قدم مثبت قرار ڏنا ويا آهن، پر ان سان گڏ اهو به چيو ويو ته حقيقي تبديلي لاءِ گهڻا ساختياتي سڌارا گهربل آهن.
معاشي ماهرن چيو ته گذريل ڪيترن سالن کان بجيٽن تي تنقيد ٿيندي رهي آهي، خاص طور تي اهو مسئلو اجاگر ڪيو ويو آهي ته ٽيڪس ڏيندڙ طبقي تي وڌيڪ بار وڌي ٿو، جڏهن ته ٽيڪس نه ڏيندڙ شعبي کي نيٽ ۾ آڻڻ ۾ ناڪامي رهي آهي.
سيڙپڪاري لاءِ ماحول اڃا به ڏکيو
چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر عارف حبيب گروپ عارف حبيب چيو ته ملڪ جو سڀ کان وڏو مسئلو نئين سيڙپڪاري جي کوٽ آهي، جنهن سبب روزگار جا موقعا به محدود آهن. انهن جو چوڻ هو ته معيشت ۾ ترقي لاءِ صرف پاليسيون نه، پر عملي سيڙپڪاري جو وڌڻ ضروري آهي.
ساڳئي راءِ ۾ پروفيسر عمار حبيب خان چيو ته ڪنهن به وچولي آمدني واري معيشت کي اڳتي وڌڻ لاءِ سيڙپڪاري ۽ جي ڊي پي جو تناسب گهٽ ۾ گهٽ 30 سيڪڙو هجڻ گهرجي، جڏهن ته پاڪستان ۾ اهو تناسب اڃا به گهٽ آهي.
صنعتن لاءِ ڪجهه رليف، پر وڏا چئلينج برقرار
لڪي سيمينٽ جي سي اي او محمد علي ٽٻه چيو ته خوراڪ جي مهانگائي گهٽ آمدني وارن لاءِ وڏو مسئلو آهي، پر حڪومت جا ڪجهه فيصلا صنعتن لاءِ فائديمند آهن. انهن مطابق صنعتي شعبي کي ترقي ڏيڻ لاءِ پاليسيون صحيح رخ ۾ آهن.
گل احمد ٽيڪسٽائل ملز جي ڊائريڪٽر زياد بشير چيو ته صرف پيداوار وڌائڻ ڪافي ناهي، هاڻي ويليو ايڊيشن (Value Addition) تي ڌيان ڏيڻ لازمي آهي ته جيئن برآمدات ۾ حقيقي واڌ ٿي سگهي.
ٽيڪس بيس وڌائڻ ۽ سڌارن جي ضرورت
پاڪستان بزنس ڪائونسل جي چيئرپرسن زيليف منير چيو ته حڪومت جي سمت صحيح آهي، پر ٽيڪس بيس کي وڌائڻ، ريگيوليٽري سڌارا آڻڻ، سرڪاري ادارن جي نجڪاري ۽ خرچن ۾ گهٽتائي انتهائي ضروري آهي.
انهن انڪشاف ڪيو ته فيڊرل بورڊ آف روينيو جي انگن موجب تقريباً 5.7 ٽريلين رپيا غير دستاويزي معيشت سان لاڳاپيل آهن، جنهن کي ٽيڪس نيٽ ۾ آڻڻ کان سواءِ معيشت مستحڪم نٿي ٿي سگهي.
خسارو گهٽائڻ ۽ آمدني وڌائڻ لازمي
ماهرن جو گڏيل موقف هو ته پاڪستان لاءِ سڀ کان اهم چئلينج بجيٽ خساري کي گهٽائڻ ۽ آمدني وڌائڻ آهي. جيڪڏهن ٽيڪس نظام کي وسيع نه ڪيو ويو ۽ غير رسمي معيشت کي دستاويزي نه ڪيو ويو ته مالي استحڪام حاصل ڪرڻ ڏکيو رهندو.
بجيٽ بحث ۾ شرڪت ڪندڙ ماهرن جي راءِ موجب بجيٽ جو رخ مجموعي طور مثبت آهي، پر پاڪستان جي معيشت کي مستحڪم ڪرڻ لاءِ صرف پاليسين تي ڀروسو ڪافي ناهي. سيڙپڪاري وڌائڻ، ٽيڪس نيٽ کي وسيع ڪرڻ، ادارتي سڌارا ۽ خرچن ۾ نظم و ضبط آڻڻ ئي ملڪ کي پائيدار ترقي ڏانهن وٺي وڃي سگهن ٿا.
